Historia Festiwalu

Muzyka organowa w diecezji toruńskiej ściśle związana jest z bazyliką katedralną Św. Janów. Pierwszy Świętojański Festiwal Organowy (Świętojański Festiwal Muzyki Organowej) odbył się w 1985 roku, w dwa lata po zakończeniu renowacji zabytkowych organów barokowych (1688) Mateusza Brandtnera. Instrument ten umożliwia stylowe wykonanie muzyki dawnej, stanowi rzadki okaz jako jeden z niewielu czynnych, zachowanych w Polsce. Wykonawcą koncertu inauguracyjnego był profesor Feliks Rączkowski (1906-1989), wybitny polski organista i kompozytor.

Pierwsze edycje festiwalu odbywały się jedynie na małych organach barokowych, słuchacze zaś raczyli się wykonaniami muzyki dawnej. W roku 1991 wyremontowano główny instrument Maxa Terleckiego z 1878 roku, dzięki staraniom ks. Zdzisława Wyrowińskiego. Działanie to przyczyniło się do poszerzenia możliwości Świętojańskiego Festiwalu Muzyki Organowej. W kolejnych latach organiści mogli wybierać instrument na którym chcieli koncertować. Dość powszechna stała się też praktyka koncertów dwuczęściowych: w pierwszej muzyka dawna na organach barokowych, w drugiej utwory nowsze na instrumencie romantycznym.

W roku 2003 koncerty organowe w ramach festiwalu po raz pierwszy można było usłyszeć poza mury toruńskiej katedry, zaczęły odbywać się w innych kościołach diecezji. Najpierw muzyka organowa zabrzmiała w kościele Matki Bożej Królowej Polski na toruńskim Rubinkowie. W kolejnych latach usłyszeliśmy instrumenty z kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Panny Marii, Św. Ducha, Matki Boskiej Zwycięskiej, Miłosierdzia Bożego, Opatrzności Bożej, Podwyższenia Krzyża. Oprócz Torunia, festiwal dotarł z koncertami do Chełmna, Grudziądza i Nowego Miasta Lubawskiego.

Świętojański Festiwal Organowy jest imprezą międzynarodową. Oprócz naszych rodzimych wykonawców, melomani mają szansę usłyszeć artystów z innych krajów europejskich (Austrii, Hiszpanii, Holandii, Niemiec, Szwecji, Finlandii, Wielkiej Brytanii) i nie tylko (Stany Zjednoczone).

Swój obecny kształt Świętojański Festiwal Muzyki Organowej w Toruniu zawdzięcza dyrektorom artystycznym, którzy przez lata dbali o jego rozwój. Twórcą festiwalu i pierwszym dyrektorem artystycznym do 1995 roku był Marian Dorawa. Funkcję tę pełnili kolejno prof. Roman Grucza (1996-2001), ks. dr Mariusz Klimek (2002-2011) i ks. Czesław Grajkowski (2013-2016).

Od 2017 roku dyrektorem festiwalu jest ks. dr Mariusz Klimek.